محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : اسماعيل ناظم )
72
قانونچه في الطب ( فارسى )
و مَوضِعُهُما « 1 » أسفَلَ الظَّهرِ ، و مَنفَعَتُهُما « 2 » جَذبُ البَولِ من حُدبَةِ الكَبِدِ لِتُجرِيه « 3 » الى المَثانَةِ . كليهها در دو سوى پايين دندههاى پشتى واقعاند و وظيفهشان جذب ادرار از برآمدگى ( خروجى ) كبد و فرستادن آن به مثانه است . و أمّا المَثانَةُ ب . مثانه فَهي مُرَكَّبَةٌ من جِسمٍ عَصَبانِىٍّ مُضاعَفٍ ، و من عُرُوقٍ و شَرَياناتٍ ، و مَوضِعُها بين العانَةِ و الدُّبُرِ ، و مَنفَعَتُها جَمعُ البَولِ و إِخراجُهُ . عضوى است دولايه از جنس عصب كه داراى سرخرگ و سياهرگ است و بين استخوان عانه و مقعد قرار دارد . وظيفه مثانه جمع ادرار و بيرون راندن آن از بدن است . و أمّا الأُنثَيانِ ج . بيضهها فَكُلُّ واحِدَةٍ منهما مُرَكَّبةٌ من لَحمٍ أبيَضَ دَسِمٍ و من عُرُوقٍ و شَرَياناتٍ . و مَنفَعَتُهما إِنضاجُ المَنِىِّ . بيضهها ( و تخمدانها ) از گوشتى چرب و سفيد رنگ ، و سياهرگها و سرخرگها تشكيل شدهاند و وظيفهشان آماده كردن منى است . و أمّا القَضِيبُ د . آلت تناسلى فهو جِسمٌ مُرَكَّبٌ من لَحمٍ قَلِيلٍ ، و عَصَبٍ ، و عُرُوقٍ و شَرَياناتٍ كَثِيرَةٍ . و لَهُ حِسٌّ كَثِيرٌ ، و مَنفَعَتُهُ ظاهِرَةٌ . اين اندام جسمى است متشكل از كمى گوشت ، عصب ، و سرخرگها و سياهرگهاى بسيار كه بسيار حساس است . كارش نيز معلوم است . و أمّا الرَّحِمُ ه - . رحم فهو جِسمٌ عَصَبانِىٌّ مَوضِعُهُ ما بين اين اندام جسمى است از جنس
--> ( 1 ) . الف : موضعها . ( 2 ) . الف : منفعتها . ( 3 ) . ب : ( بهما ) ساقطة .